W dniach 23–24 czerwca 2026 roku w Brukseli odbyła się międzynarodowa konferencja podsumowująca projekt CUPID pt. "Cancer-Understanding Prevention in Intellectual Disabilities: Partnering to Support Co-produced Change”, w którym uczestniczą przedstawiciele eksperci i ekspertki 42 krajów. Stanowiła ona przestrzeń dialogu, współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy środowiskiem naukowym, praktykami oraz osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Wydarzenie skoncentrowane było wokół zagadnień profilaktyki zdrowotnej, dostępności badań przesiewowych oraz partycypacji osób z niepełnosprawnością intelektualną w badaniach naukowych.

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie reprezentowały badaczki z Wydziału Nauk Społecznych, Katedry Pedagogiki Specjalnej i Resocjalizacji: dr hab. Katarzyna Ćwirynkało, prof. UWM (jako członkini Komitetu Naukowego i Komitetu Organizacyjnego Konferencji), dr hab. Agnieszka Żyta, prof. UWM oraz mgr Monika Chełchowska.

Pracowniczki WNS prezentowały kilka tematów: „Personal Experiences with Preventive Cancer Screening in People with Intellectual Disabilities – Participatory Qualitative Research” (dr hab. Agnieszka Żyta, prof. UWM, dr hab. Katarzyna Ćwirynkało, prof. UWM, dr hab. Monika Parchomiuk, prof. UMCS), „Strategies and challenges in communicating with people with intellectual disabilities: a literature review" (mgr Monika Chełchowska), „Managing Depression in Cancer Patients: Opportunities for Artificial Intelligence–Based Interventions” (dr hab. Katarzyna Ćwirynkało, prof. UWM we współpracy z międzynarodowym zespołem badawczym). W pierwszym z wystąpień dr hab. Agnieszka Żyta, prof. UWM zaprezentowała wyniki badań jakościowych prowadzonych w podejściu partycypacyjnym, podkreślając znaczenie włączania osób z niepełnosprawnością intelektualną jako współbadaczy. Wystąpienie ukazało zarówno bariery w dostępie do profilaktyki nowotworowej, jak i możliwości ich przełamywania poprzez rozwijanie dostępnej komunikacji, budowanie relacji opartych na zaufaniu oraz włączanie doświadczeń osób badanych w proces tworzenia wiedzy.

Z kolei mgr Monika Chełchowska, poza posterem przedstawiającym strategie komunikacyjne oraz wyzwania pojawiające się w relacjach wspierających, wystąpiła z prezentacją na temat swoich doświadczeń z pobytu w Szkole Treningowej w Dublinie. 

Istotnym elementem wydarzenia była także obecność przedstawicielek Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną: Katarzyny Świeczkowskiej - wiceprzewodniczącej Koła w Gdańsku (w roli keynote speakerki) oraz self-adwokatek z Zakładu Aktywności Zawodowej w Ostródzie, które aktywnie włączały się w obrady konferencji. Ich udział podkreślił znaczenie realnej partycypacji osób z niepełnosprawnością intelektualną w przestrzeni naukowej oraz w procesach decyzyjnych dotyczących ich życia i zdrowia. Głos self-adwokatek stanowił ważne uzupełnienie prezentowanych badań, wnosząc perspektywę doświadczeń i codziennych wyzwań.

Konferencja podsumowująca projekt CUPID w Brukseli pokazała, jak istotne jest rozwijanie badań i praktyk skoncentrowanych na równości w dostępie do profilaktyki zdrowotnej. Zaprezentowane wystąpienia, w tym wkład badaczek z Wydziału Nauk Społecznych UWM, potwierdziły, że podejście partycypacyjne zakładające aktywne włączanie osób z niepełnosprawnością intelektualną w proces badawczy stanowi klucz do lepszego rozumienia ich potrzeb i doświadczeń.